دانشگاه تبریز مجله پژوهش های فلسفی 2251-7960 20 55 2026 06 22 Hidden Echoes: the signs of antinatalism in some of Khayyam's poems from a sociological and philosophical perspective پژواک‌های پنهان: نشانگان آنتی‌ناتالیسم در برخی از اشعار خیام از نگاه جامعه‌شناختی و فلسفی 637 666 21154 10.22034/jpiut.2026.69274.4206 FA محمد عباس زاده عضو گروه پژوهشی جامعه‌شناسی شهر و روستا، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سعید مبیّن شهیر دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران معصومه قاسمی استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 09 22 <strong>Objective</strong>: Antinatalism is a school of thought that considers the birth of a child immoral because in this school, the world is depicted as full of suffering that not only never ends, but is also considered devoid of any benefit for the advancement of the individual and society. The aim of this research is to show signs of antinatalist thinking in the poems of Khayyam - one of the well-known Iranian poets and philosophers.<br /><strong>Methods</strong>: In this study, qualitative content analysis method was used and using purposive sampling method, first the quatrains in contradiction with the philosophy of birth and human existence and then in the next stages, the poems that had the most conceptual agreement with anti-natalism were selected as the final sample. The unit of analysis was considered to be the verse. Finally, the validity of the research was confirmed through data triangulation and researcher self-review.<br /><strong>Results:</strong> The findings of the research are presented under the titles of: "The Obesity of Structure and the Evaporation of Agency”, "Pleasure in the Shadow of Suffering", "The Ladder of Suffering", "The Dysfunction of Birth", and "Justice in the Crossroads".<br /><strong>Conclusions</strong>: The findings show that in Khayyam's poem, man, who has no advantage for the world, has unwillingly and without choosing, entered the game of life in which justice is absent, and in this structural life, he is constantly in an anomic state of suffering that he cannot fight effectively. However, as a solution, it is better to seek pleasure in the midst of this suffering, smile, and realize the importance of the moment as long as he has life in his body. <strong>هدف</strong>: آنتی‌ناتالیسم، مکتبی است که تولد فرزند را غیر‌اخلاقی می‌داند چرا که در این مکتب، جهان پر از رنج‌هایی به تصویر کشیده می‌شود که نه تنها هیچگاه تمام نمی‌شود، بلکه فاقد هر نوع مزیتی برای ارتقای فرد و جامعه نیز تلقی می‌شود. هدف این پژوهش، نشان دادن نشانه‌های تفکر آنتی‌ناتالیسم در اشعار خیام – یکی از شاعران و فیلسوفان شناخته شده ایرانی- است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: در این مطالعه، از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شده و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ابتدا رباعیات در تناقض با فلسفه تولد و وجود انسان و سپس در مراحل بعدی، اشعاری که بیشترین همخوانی مفهومی با آنتی‌ناتالیسم را داشت به عنوان نمونه نهایی انتخاب شد. واحد تحلیل، مصراع در نظر گرفته شد. نهایتا اعتبار پژوهش توسط مثلث‌سازی داده‌ها و خودبازبینی محقق، تایید شد.<br /><strong>یافته‌ها</strong>: یافته‌های پژوهش، ذیل عناوین فربهی ساختار و تبخیر عاملیت، لذت در سایه رنج، نردبان رنج، بی‌کارکردی تولد و عدالت در محاق می‌گنجد.<br /><strong>نتیجه‌گیری</strong>: یافته‌ها نشان می‌دهد در شعر خیام، انسان که مزیتی برای جهان ندارد، ناخواسته و بدون اینکه انتخاب کند، وارد بازی حیات شده که عدالت در آن ناپیداست و در این زندگی ساختارین، دائما دچار وضعیت آنومیکی از رنج است که نمی‌تواند با آن به طور موثری پیکار کند اما به عنوان راهکار، بهتر است در انبوه همین رنج‌ها، دنبال لذت برود، لبخند زند و اهمیت لحظه را تا هنگامی که جان در بدن دارد، دریابد. https://philosophy.tabrizu.ac.ir/article_21154_7d38daeec57dd6b4e0138ec62d6be80a.pdf