ارزیابی جایگاه معرفت‌شناختی یقین در اندیشه ویتگنشتاین از منظر عقلانیت نقاد

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه علم دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استاد کالج اسلامی، وابسته به دانشگاه میدلسکس، لندن، انگلستان استاد وابسته مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

10.22034/jpiut.2021.45793.2812

چکیده

ویتگنشتاین در معرفت‌شناسی خود به «یقین» معتقد است ولی آن را نه از جنس معرفت بلکه فقط زیربنای آن می‌داند. در اندیشه او معرفت در بازی‌های زبانی عمومی خلاصه می‌شود، و بازی‌های زبانی بر یقینیاتی تردیدناپذیر بنا می‌شوند. به نظر ویتگنشتاین شکاکیت بی‌معناست و اگر یقینی وجود نداشته باشد حتی شک کردن هم معنایی ندارد. از دید او شک [نسبی] و شناخت مقوله‌های معرفتی و شک مطلق و یقین مقوله‌های غیرمعرفتی‌اند. دسته اول معنادار و صدق و کذب‌پذیر و دسته دوم بی‌معنا و صدق و کذب‌ناپذیرند. در این نوشتار به طور عمده به دو موضوع پرداخته شده است: 1- تبیین جایگاه یقین از نظر ویتگنشتاین در مقایسه با مقولاتی مانند شک و شناخت 2- ارزیابی رویکرد ویتگنشتاین در حوزه یقین از منظر عقلانیت نقاد. استدلال اصلی مقاله آن است که: 1-ویتگنشتاین گرچه یقین را بی‌معنا می‌داند و از نظام معرفتی خود خارج می‌کند ولی در عوض جایگاه ویژه‌تری برای آن قائل می‌شود و آن را عینی و به عنوان زیربنا و بستر شکل‌گیری کل معارف بشر معرفی می‌کند 2- تلاش ویتگنشتاین در نشان دادن عینیت یقین مورد نظرش به دلیل برتر نشاندن معنا از حقیقت در تکاپوهای معرفتی و تکیه به شماری تعاریف که کفایت‌شان محل تامل است، چندان قرین توفیق نبوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessing the Epistemological Status of Certainty in Wittgenstein through the Prism of Critical Rationalism

نویسندگان [English]

  • Abdolhamid Mohammadi 1
  • ali paya 2
1 Phd Student. Philosophy of Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch
2 Department of Philosophy, The Islamic College (affiliated with Middlesex University), London, UK National Research Institute for Science Policy, Tehran, Iran
چکیده [English]

"Certainty" occupies an important place in Wittgenstein’s epistemology: it doesn’t belong to the category of knowledge but its foundation. In his view, knowledge boils down to language games, and language games are based on indubitable certainties. According to Wittgenstein, scepticism is meaningless, and if there is no certainty, then even doubt would be meaningless. In his view, [relative] doubt and knowledge are epistemic categories, and absolute doubt and certainty are non-epistemic categories. Epistemic categories are meaningful and capable of being true or false, whereas non-epistemic categories are meaningless and incapable of being true or false. The present paper mainly deals with two issues: 1- Providing an explanation of the status of certainty from Wittgenstein's point of view in comparison to categories such as doubt and knowledge 2- Providing a critical assessment of Wittgenstein's approach to certainty through the prism of critical rationalism. The main arguments of the paper are: 1. Although Wittgenstein considers certainty to be meaningless and excludes it from his epistemological system, at the same time he gives it a more special position in that he regards it as an objective concept and the foundation upon which all human knowledge is formed and based. 2. Wittgenstein's efforts to show the objectivity of certainty has not been very successful partly due to his reliance on a defective notion of ‘objectivity’ and partly as a result of the prominence he assigns to the category of ‘meaning’ at the expense of the category of ‘truth’.

کلیدواژه‌ها [English]

  • certainty
  • Doubt
  • Language game
  • knowledge
  • objectivity
  • Critical Rationalism
CAPTCHA Image