Journal of Philosophical Investigations

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی


1 دانشجوی دکتری رشته فلسفه معاصر دانشگاه تهران

2 عضو هیئت علمی گروه فلسفه، دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه فلسفه پردیس فارابی دانشگاه تهران



مفهوم ایدئولوژی تمام نشده است. یک مفهوم اساسی از تفکر ایدئولوژیک این است که یک ایده، فکر یا استدلال به نحوی بسته به موقعیت، علاقه یا وابستگی فردی است که آن را بیان می‌کند. کسی که از طریق ایدئولوژی صحبت می‌کند، آزاد نیست. اندیشه او با شرایط اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی که تحت آن شکل می‌گیرد، مشخص می‌شود. نظریه ایدئولوژی مبتنی بر کار ریکور در مورد این موضوع چارچوبی را ارائه می‌دهد که در آن، ایدئولوژی به‌صورت مثبت و منفی و درعین‌حال بر اساس ساختاری بنیادی عمل می‌کند. در درس گفتارهایی درباره ایدئولوژی و اتوپیا، رویکرد ریکور شکل یک پدیدارشناسی تکوینی را به خود می‌گیرد. این روش در کتاب کاربرد زیادی دارد، زیرا به ریکور اجازه می‌دهد تا لایه‌های ایدئولوژی را به‌عنوان مشروعیتبخشی و انسجام‌بخشی، در زیر لایه ایدئولوژی به‌عنوان واژگونگی که توسط مارکس به‌تفصیل بسط یافته است، آشکار کند. این رویکرد به‌ویژه قابل‌توجه است، زیرا امکان برداشت مثبت از ایدئولوژی را به‌عنوان انسجام‌بخشی اجتماعی افزایش می‌دهد. موضوعی که مسئله اصلی این پژوهش است.



عنوان مقاله [English]

Phenomenology of ideology and its relationship with utopia based on Ricoeur's views

نویسندگان [English]

  • rahmatollah mahmoodi 1
  • Hossein Mesbahian 2
  • Mehdi Zakeri 3

1 University of Tehran

2 Department of Philosophy,University of Tehran

3 Associated professor, university of Tehran.

چکیده [English]

We are not done with the concept of ideology. A basic notion of ideological thought is that it is an idea, thought or argument somehow depending on the position, interest or affiliation of the person uttering it. The one speaking through ideology is not free; his or her thought is marked by the social, economic or political conditions under which it is produced. A theory of ideology based on Paul Ricoeur’s work on the subject offers a frame in which ideology functions in a positive and negative manner, at the same time according to a fundamental structure. In the Lectures on Ideology and Utopia, Ricoeur's approach takes the form of a genetic phenomenology. Although this approach pervades the book, he mentions the term only once, in the book's final pages. He types a genetic phenomenology a 'regressive analysis of meaning' in the sense of a method that `attempts to dig under the surface of the apparent meaning to the more fundamental meanings' (1986, p. 311). This method has great utility in the book, as it allows Ricoeur to uncover the layers of ideology as legitimation and identification below the layer of ideology as distortion, which is elabo-rated by Marx. This approach is particularly significant, because it raises the possibility of a positive account of ideology as providing social integration. The subject that is the main problem of this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ricoeur
  • Genetic phenomenology
  • hermeneutic phenomenology
  • ideology
  • utopia