تحلیل انتقادی نظریه مبناانسجام‌گروی سوزان هاک در توجیه معرفتی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فلسفه، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

نظریه مبناانسجام‌گروی که توسط سوزان هاک در کتاب شواهد و تحقیق مطرح شده، تلاشی برای ترکیب نقاط قوت مبناگرایی و انسجام‌گرایی در توجیه معرفتی است. هاک با نقد هر دو رویکرد سنتی، الگویی بدیل ارائه می‌دهد که در آن توجیه باورها هم به شواهد تجربی وابسته است و هم به انسجام با نظام کلی باورها. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی مبانی نظری مبناانسجام‌گروی، مزایا و نقدهای وارد بر آن می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که این نظریه با مزایایی چون عبور از دوگانه سنتی مبنا-انسجام، انعطاف‌پذیری در مواجهه با شواهد جدید، و توانایی تبیین فرایند تحقیق علمی همراه است. در عین حال، نقدهای جدی بر آن وارد شده است: ابهام در جایگاه تجربه و خطر تقلیل به انسجام‌گرایی، مسئله دور معرفتی و تقلیل احتمالی به مبناگرایی ضعیف، ابهام در معیارهای توجیه و حل تعارض‌ها، و ناکافی بودن توجیه درون‌گرایانه از منظر خارج‌گرایی معرفتی. نتیجه آنکه مبناانسجام‌گروی گرچه گامی مهم در معرفت‌شناسی معاصر است، اما به‌عنوان راه‌حلی نهایی برای مسئله توجیه معرفتی با چالش‌های اساسی مواجه است.

چکیده تصویری

تحلیل انتقادی نظریه مبناانسجام‌گروی سوزان هاک در توجیه معرفتی

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Analysis of Susan Haack’s Foundherentism in Epistemic Justification

نویسنده [English]

  • Morteza Hosseinzadeh
Assistant Professor, Department of Philosophy, University of Zanjan, Zanjan, Iran
چکیده [English]

Susan Haack’s foundherentism, presented in Evidence and Inquiry, attempts to combine the strengths of foundationalism and coherentism in epistemic justification. By critiquing both traditional approaches, Haack offers an alternative model in which the justification of beliefs depends both on experiential evidence and on coherence with the overall belief system. This study, employing a descriptive-analytical method, examines the theoretical foundations, strengths, and criticisms of foundherentism. The findings indicate that this theory offers significant advantages, including transcending the traditional foundationalism–coherentism dichotomy, flexibility in accommodating new evidence, and the ability to explain the process of scientific inquiry. Nevertheless, serious criticisms have been raised: ambiguity in the role of experience and the risk of reduction to coherentism, the problem of epistemic circularity and possible reduction to weak foundationalism, ambiguity in justification criteria and conflict resolution, and the insufficiency of internalist justification from an externalist perspective. The conclusion is that although foundherentism represents an important step in contemporary epistemology, it faces fundamental challenges as a definitive solution to the problem of epistemic justification.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foundherentism
  • Susan Haack
  • Epistemic Justification
  • Foundationalism
  • Coherentism

مراجع

حسین‌زاده، مرتضی؛ کاوندی، سحر و جاهد، محسن. (1397). مبنای انسجام‌گرویِ وجودیِ ملاصدرا در باب رکن توجیه. حکمت معاصر، 9(1). https://doi.org/10.30465/cw.2018.3272
Alston, W. P. (1989). Epistemic justification: Essays in the theory of knowledge. Cornell University Press.
Alston, W. P. (1993). The reliability of sense perception. Cornell University Press.
Audi, R. (2010). Epistemology: A contemporary introduction to the theory of knowledge (3rd ed.). Routledge.
BonJour, L. (1985). The structure of empirical knowledge. Harvard University Press.
BonJour, L. (1998). In defense of pure reason: A rationalist account of a priori justification. Cambridge University Press.
BonJour, L. (2003). A version of internalist foundationalism. In L. BonJour & E. Sosa (Eds.), Epistemic justification: Internalism vs. externalism, foundations vs. virtues (pp. 3–96). Blackwell Publishing.
Chisholm, R. M. (1989). Theory of knowledge (3rd ed.). Prentice Hall.
Descartes, R. (1996). Meditations on first philosophy. In J. Cottingham, R. Stoothoff, & D. Murdoch (Eds. & Trans.), The philosophical writings of Descartes (Vol. 2, pp. 1–62). Cambridge University Press. (Original work published 1641)
Goldman, A. I. (1986). Epistemology and cognition. Harvard University Press.
Haack, S. (1993a). Evidence and inquiry: Towards reconstruction in epistemology. Blackwell Publishers.
Haack, S. (1993b). Double-aspect foundherentism. Analysis, 53(3), 113–122.
Haack, S. (1999). Defending sciencewithin reason: Between scientism and cynicism. Inquiry, 42(3–4), 229–246.
HosseinZadeh, M., Kavandi, S., & Jahed, M. (2018). Existential foundherentism of Mullā Ṣadrā on the component of justification. Contemporary Wisdom, 9(1). (in Persian) https://doi.org/10.30465/cw.2018.3272 
Moser, P. K. (1989). Knowledge and evidence. Cambridge University Press.
Moser, P. K. (1995). Epistemology. In R. Audi (Ed.), The Cambridge dictionary of philosophy (pp. 233–238). Cambridge University Press.
Peels, R. (2016). Epistemic justification. In R. Peels & A. Blaauw (Eds.), The epistemic dimensions of ignorance (pp. 79–96). Cambridge University Press.
Ryan, S. (2000). Foundherentism and epistemic rationality. Philosophical Studies, 99(1), 75–92.
Tramel, P. (2008). Haack’s foundherentism is a foundationalism. Synthese, 160(2), 215–228.
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image
مجله پژوهش های فلسفی
دوره 20، شماره 55 - شماره پیاپی 55
مقالات
شماره 55، تابستان 1405
تیر 1405
صفحه 501-518

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار