تبیینی از مولفه‌های گسست ‌پارادایمی در نظریه کلاسیک و مدرن قانون طبیعی؛ به روایت آکوییناس و گروسیوس

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران

2 استاد گروه فلسفه اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران

3 استاد گروه حقوق اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

ارائه تبیین مفهومی از نسبت ‌پارادایمی نظریه آکوییناس و گروسیوس در قانون طبیعی از منظر فلسفه اخلاق تطبیقی، از دو جهت مناقشه‌برانگیز است، نخست اینکه برخی متفکران مدعی‌اند که‌‌ قانون طبیعی تنها یک مولفه جزئی از فلسفه اخلاق آکوییناس است، بنابراین در سطح دو نظریه کامل نمی‌توان میان آنها مطالعه تطبیقی داشت، دوم اینکه برخی متفکران برآن‌اند که گروسیوس و آکوییناس هر دو به فلسفه اخلاق کلاسیک تعلق دارند، بنابراین نمی‌توان از تمایز ‌پارادایمی آنها سخن‌گفت. در پژوهش حاضر هر دو مدعا را به چالش می‌کشیم و سپس به بررسی تطبیقی مولفه‌های مهم این دو نظریه می‌پردازیم و نشان می‌دهیم که گسست ‌پارادایمی این دو نظریه را از دو منظر می‌توان تحلیل کرد: (1) گسست بنیادی/ریشه‎ای: از این منظر تنها در دو مولفه عقل عملی و الزام میان آنهاگسست وجود دارد. (2) گسست اعتباری: اگر زاویه دید/منظر ما تمامیت دستگاه مفهومی آکوییناس باشد، افزون بر مولفه‌های قبل در طبیعت‌گرایی و تعریف قانون طبیعی نیز میان آنها گسست وجود دارد، اما اگر تفسیر خود را به یکی از سطوح تبیینی (عقل عملی) در آثار آکوییناس محدود کنیم، در دو مولفه اخیر گسستی میان آنها نیست. افزون بر اثبات گسست گفتمانی میان این دو نظریه، نتیجه پارادایم‌شناختی اساسی این است که سخن گفتن درباره مولفه‌های این گسست امری اعتباری/چشم‌اندازمحور است، بنابراین محدود دانستن تمایز آنها در دو مولفه (عقل عملی و الزام)، منافاتی با گسست آنها در هر چهار مولفه مذکور ندارد، زیرا هر کدام از آنها وابسته به منظر و اعتباری جداگانه (مجموعه دستگاه مفهومی یا تنها یک سطح تبیینی) است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Explanation of the Paradigmatic Discontinuity between Classical and Modern Natural Law: According to Aquinas and Grotius

نویسندگان [English]

  • Ayoub Afzali 1
  • Mohsen Javadi 2
  • Mostafa Mohaghegh Damad 3
1 PhD Candidate of Philosophy and Theology, Shahid Motahari University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Moral Philosophy, University of Qom, Qom, Iran.
3 Professor, Department of Islamic Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Providing a conceptual account of the paradigmatic relationship between the natural law theories of Aquinas and Grotius within the framework of comparative moral philosophy is contentious on two grounds. First, some thinkers claim that natural law constitutes only a subsidiary element within Aquinas’s moral philosophy; accordingly, a comparative inquiry at the level of two complete theories is deemed methodologically untenable. Second, others argue that both Grotius and Aquinas belong to the tradition of classical ethics, and that no meaningful paradigmatic distinction can therefore be drawn between them. The present study challenge both claims and undertakes a comparative analysis of the principal components of these two theories. It argues that the paradigmatic rupture between them can be analyzed from two standpoints: (1) Fundamental/Radical Rupture: according to which discontinuity appears only in two components, namely practical reason and obligation; and (2) Hypothetical Rupture: if our perspective is the totality of Aquinas’s conceptual system, then, in addition to the previous components, there is also a rupture between the two in naturalism and in the definition of natural law. However, if we limit our interpretation to one of the levels of explanation in Aquinas’s works, namely practical reason, then no rupture exists between them in the latter two components. Beyond establishing the discursive rupture between these two theories, the central paradigmatic conclusion is that the articulation of the components of such a rupture is perspective-dependent and Hypothetical. Therefore, limiting their difference to the two components of practical reason and obligation does not contradict their rupture across the four aforementioned components, since each claim is grounded in a distinct perspective —whether the entire conceptual system or merely one explanatory level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aquinas and Grotius
  • Comparative Moral Philosophy
  • Grotius’s Paradigmatic Rupture from Aquinas
  • Natural Law Paradigmology
  • Paradigmatic discontinuity in Grotius’s Moral Theory

مراجع

Anscombe, G. E. M. (1958). Modern moral philosophy. Philosophy, 33(124), 1–19. https://doi.org/10.1017/S0031819100037943
Aquinas, T. (2000). On law, morality, and politics (2nd ed.). (R. J. Regan, Trans.). Hackett Publishing.
Crisp, R. (2013). Homeric ethics. In R. Crisp (Ed.), The Oxford handbook of the history of ethics (pp. 1–21). Oxford University Press.
Darwall, S. (2023). Modern moral philosophy: From Grotius to Kant. Cambridge University Press.
Finnis, J. (2011). Natural law and natural rights (2nd ed.). Oxford University Press.
Geddert, J. S. (2017). Hugo Grotius and the modern theology of freedom: Transcending natural rights. Routledge.
Gill, C. (2013). Cynicism and Stoicism. In R. Crisp (Ed.), The Oxford handbook of the history of ethics (pp. 93–112). Oxford University Press.
Grotius, H. (2005). The rights of war and peace (J. Barbeyrac, Ed.; K. Haakonssen, General Ed.; J. Clarke, Trans.; Vols. 1–3). Liberty Fund.
Hume, D. (2007). A treatise of human nature. Oxford University Press.
Irwin, T. (2008). The development of ethics: A historical and critical study: Vol. 2. From Suarez to Rousseau. Oxford University Press.
Irwin, T. H. (2013). Nature, law and natural law. In R. Crisp (Ed.), The Oxford handbook of the history of ethics (pp. 206–229). Oxford University Press.
Keenan, J. F. (Ed.). (2016). The ethics of Aquinas: A new introduction. Georgetown University Press.
Kraut, R. (2022). Aristotle’s ethics. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford encyclopedia of philosophy (Fall 2022 Edition). https://plato.stanford.edu/archives/fall2022/entries/aristotle-ethics/
Lisska, A. J. (1996). Aquinas's theory of natural law: An analytic reconstruction. Clarendon Press; Oxford University Press.
McCluskey, C. (2013). Thomism. In R. Crisp (Ed.), The Oxford handbook of the history of ethics (pp. 193–215). Oxford University Press.
Miller, J. (2021). Hugo Grotius. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford encyclopedia of philosophy (Spring 2021 Edition). Retrieved from https://plato.stanford.edu/archives/spr2021/entries/grotius/
Murphy, M. (2025). The natural law tradition in ethics. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2025 Edition). Retrieved from https://plato.stanford.edu/archives/sum2025/entries/natural-law-ethics/
Shafer-Landau, R. (2018). The fundamentals of ethics (4th ed.). Oxford University Press.
Strauss, L. (1965). Natural right and history. University of Chicago Press.
Tollefsen, C. (2004). Natural law and modern meta-ethics: A guided tour. In M. J. Cherry (Ed.), Natural law and the possibility of a global ethics (pp. 39–56). Kluwer Academic Publishers.
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image
مجله پژوهش های فلسفی
دوره 20، شماره 55 - شماره پیاپی 55
مقالات
شماره 55، تابستان 1405
تیر 1405
صفحه 113-128

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار