The Quarterly Journal of Philosophical Investigations

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تربیت مدرس

2 استاد دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

رویکرد میان‌رشته‌ای یکی از تازه‌ترین رویکردها به دانش است که به همراه ظرفیت‌های فراوانی که در بر دارد، مسائلی را نیز به میان آورده است. در حال حاضر یکی از ضرورت‌های رویکرد میان‌رشته‌ای به دانش، تبیین فلسفی آن است. این مقاله تلاشی در جهت تبیین رویکرد میان‌رشته‌ای از دیدگاه معرفت‌شناسی صدرایی است. معرفت‌شناسی صدرایی در کُنه خود وحدت گراست و از این رو می‌تواند مبنایی مناسب برای تبیین رویکرد میان‌رشته‌ای به علم قرار گیرد. در این جهت ابتدا به اجمال سیر دیدگاه‌های وحدت‌گرا ترسیم گردیده است که در نهایت به رویکرد میان‌رشته‌ای به عنوان پاسخ عصر معاصر به مسئلة اتحاد دانش، منتهی می‌گردد. سپس دیدگاه ملاصدرا در چهار محور ناظر بر منشأ، ضرورت، فرایند و ارزش دانش میان‌رشته‌ای مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس محورهای مذکور پنج اصل شامل: ابتناء معرفت بر وحدت تشکیکی وجود، استلزام معرفت به ادراک پیچیدگی هستی، تلازم ادراک جزئی و کلی، کثرت روشی و معرفتی و وحدت فزایندة معرفتی، و کشف مرتبتی حقیقت، به عنوان اصول معرفت‌شناسی میان‌رشته‌ای از دیدگاه معرفت‌شناختی صدرایی استخراج گردیده است. در پایان به برخی تفاوت‌های بنیادین میان‌رشته‌ای از دیدگاه صدرا با دیدگاه‌های رایج اشاره شده است. بر این اساس رویکرد میان‌رشته‌ای به دانش از نگاه حکمت متعالیه تفاوتی بنیادین با معرفت‌شناسی‌های عمدتاً مسأله مدار و عمگرایانة رایج کنونی دارد. تأمل در حکمت صدرایی منتج به کسب معرفتی وحدت‌گرا و اصیل به عالم می‌شود که با نگاه رایج که بیش از هرچیز حاصل اضطرار و دغدغه‌های فناورانة انسان امروزین در مواجهه با پیچیدگی‌های زیستن است، فاصلة فراوانی دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explanation of Interdisciplinary Approach Based on Epistemology of Al-Hikmat Al-Muta'li

نویسندگان [English]

  • Mohsen Imani 1
  • Khosrow Bagheri 2
  • Alireza Sadeghzadeh 1
  • Kianush Mohammadi Ruzbehani 3

چکیده [English]

Interdisciplinarity approach is one of the newest to the knowledge. One of the contemporary necessities of interdisciplinarity approach to the knowledge is its philosophical explanation. This paper is an attempt to explain interdisciplinarity approach based on Mull-Sadra’s epistemological point of view. Sadra’s epistemology in its depth is unity-oriented, and hence has a capability for preparing an appropriate foundation for interdisciplinarity mode of knowledge.
Here, it, primarily, is provided a brief historical overview on the unity of knowledge ideas led to interdisciplinarity as the recent issue of responding to the question of the unity of knowledge. Then MullaSadra’s point of view is followed in four axes; origin, necessity, process, and credibility of interdisciplinary knowledge. Based on the four axes, and as the epistemological foundations of interdisciplinarity of Mulla-sadra’s viewpoint, there are developed five foundations; that is, “grounding understanding on the graded unity of being”, “dependency of understanding to the complexity of universe”, “interdependence of components and whole”, “methodic and epistemic plurality and increasingly unity of understanding”, and “hierarchical discovery of truth”.
 Finally, we have mentioned some fundamental differences between the current interdisciplinary opinions and Sadra’s views. Sadras viewpoint reflects an original unity approach to universe which in itself has a large distance from the urgent technological unity of modern thoughts. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interdisciplinary Approach
  • Al-Hikmat Al-Muta'li
  • Sadra’s Epistemology
  • Unity of Knowledge
- انصاریان، رضا و رضا اکبریان. ( 1388 )، ملاصدرا و شناخت هستی؛ راهی نو در پاسخ به
. پرسش بنیادین هایدگر، نامۀ حکمت، سال هفتم، شمارة دوم-پاییز و زمستان 1388
- باقری، خسرو. ( 1386 )، نوعملگرایی و فلسفۀ تعلیم و تربیت بررسی پیامدهای دیدگاه
ویلارد کواین و ریچارد رورتی در تعلیم و تربیت. چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- حائری یزدی، مهدی. ( 1384 )، علم کلی، چاپ پنجم، تهران، مؤسسۀ پژوهشی حکمت و
فلسفۀ ایران.
- حائری یزدی، مهدی. ( 1379 )، علم حصولی و علم حضوری، ترجمه سید محسن میری
. حسینی. فصلنامۀ ذهن، شمارة 1
- دهباشی، مهدی. ( 1386 )، پژوهش تطبیقی در هستی شناسی و شناخت شناسی ملاصدرا
و وایتهد، تهران، نشر علم.
- زمانیها، حسین و رضا اکبریان. ( 1388 )، نقش وجودی انسان در معرفت بشری مطالعه ای
تطبیقی در آرای ملاصدرا و هیدگر. مجلۀ معرفت فلسفی سال هفتم، شمارة دوم.
- صدرالمتألهین شیرازی، محمد. ( 1346 )، الشواهد الربوبیه، مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد.
- ----------------- ، محمد. ( 1363 )، المشاعر، تهران: کتابخانۀ طهوری.
- - ----------------- ، محمد. ( 1368 )، الحکمه المتعالیه فی الاسفارالعقلیه الاربعه، ج 1
9، قم مصطفوی.
- طباطبائی، محمدحسین و مرتضی مطهری. ( 1389 )، اصول فلسفه و روش رئالیسم، چاپ
بیستم، تهران: انتشارات صدرا.
- عبودیت، عبدالرسول. ( 1385 )، درآمدی به نظام حکمت صدرایی. چاپ اول، تهران،
انتشارات سمت.
- قراملکی، فرامرز. ( 1377 )، رو یآورد بین رشته ای و هویت معرفتی فلسفۀ صدرایی،
. مقالات و بررسیها، دفتر 72
1388 )، روش شناسی فلسفۀ ملاصدرا، چاپ اول، تهران، انتشارات بنیاد ) . ----------- -
حکمت اسلامی صدرا.
- لیتل، دانیل. ( 1386 )، تبیین در علوم اجتماعی درآمدی به فلسفۀ علم الاجتماع، ترجمۀ -
- عبدالکریم سروش، چاپ چهارم، تهران، مؤسسۀ فرهنگی صراط.
- مطهری، مرتضی. ( 1374 )، مقالات فلسفی، چاپ دوم، تهران، انتشارات صدرا.
تبیین رویکرد میان رشته ای از دیدگاه معرفت شناسی حکمت متعالیه 67
- نصر، سید حسین. ( 1387 )، صدرالمتألّهین شیرازی و حکمت متعالیه، ترجمۀ حسین
سوزنچی، چاپ دوم، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
- نیوول، ویلیام اچ.( 1387 )، نظریۀ مطالعات میان رشتهای ترجمه سید محسن علویپور و
همکاران در مجموعه مقالات مبانی نظری و روش شناسی مطالعات میان رشته ای، چاپ اول،
تهران، پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
- نبوی، لطفاله. ( 1384 )، مبانی منطق و روش شناسی، چاپ اول. تهران، انتشارات دانشگاه
تربیت مدرس.
-Argyros, Alexander J. (1991). The minimal epistemological and ontological
conditions for a theory of systemic interdisciplinarity. Philosophica 48(1991,2)
pp.57-74.
- Fuller, Steve. (2010). Deviant interdisciplinarity. In The Oxford Handbook of
Interdisciplinary. London Oxford University press.
- Lee Welch, James (2009). Interdisciplinary and the history of ideas.
Dissertation. The University of Texas at Dallas.
- Klein, Julie Thompson (1990). Interdisciplinarity: history, theory and
practice. Detroit: Wayne State University.
- Schmidt, Jan C. (2007). Toward a philosophy of interdisciplinarity An attempt
to provide a classification and clarification.
- Szostak, Rick. (2007). Modernism, Postmodernism, and Interdisciplinarity.
Issues in integrative studies No. 25, pp. 32-83
CAPTCHA Image