بررسی و مقایسه «شر» از دیدگاه آگوستین و ابن‌سینا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه تبریز

3 کارشناسی ارشد ادیان و عرفان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

چکیده

ابن‌سینا و آگوستین هر دو فیلسوف الهی بودند و از سر ارادت و محبت به خداوند، مسألة شر را مورد تبیین قرار داده‌اند. آگوستین در ابتدا نگاهی مادی به الوهیت داشته و پرسش‌های بسیاری که در باب خداوند، خلقت و ... برایش مطرح شده بود وی را به سوی مانویت و فلسفة ثنویت سوق داده، پس از آشنایی با نوافلاطونیان و مسیحیت دیدگاهش نسبت به خداوند و جهان هستی تغییر نمود و سعی کرد مسألة شر را به گونه‌ای حل کند که به سوی ثنویت نرود.
در اسلام نیز در میان صفات پروردگار دو صفتِ عدالت و حکمت است که از نظر شبهات و ایرادهای وارد بر آنها، متقارب و نزدیک به یکدیگرند. اشکال مشترک در مورد «عدل» و «حکمت» پروردگار، وجود بدبختیها و تیره‌روزیها و به عبارت دیگر «مسألة شرور» است که چگونه از خیر محض، شرور صادر می‌شود. ابن‌سینا یکی از فیلسوفانی است که در جهت رفع این شبهه کوشیده است و تلاش کرده است موضوع شر و نقصان را به گونه‌ای تفسیر کند که با عدالت و حکمت آفریدگار منافاتی نداشته باشد.
در این مقاله تلاش بر این است تا پس از بیان برخی از دیدگاه‌های آگوستین پیرامون مسألة شر، این مسئله از دید ابن‌سینا، نیز بررسی شود و در آخر این مسئله از دید هر دو فیلسوف مورد ارزیابی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Avicenna and Augustine on the problem of evil

نویسندگان [English]

  • Khali Sultangorae Sultangorae 1
  • Hossein Atashi 2
  • Zahra Elmi 3
چکیده [English]

Both Avicenna and Augustine were the greatest philosophers and theologians, and because of being theologians, they considered the problem of evil from the window of their devotion to God. Augustine, in his early years, although to answer to his important questions about God, creation, evil, and…, was influenced by Manichaeism, but he, after his familiarity with the Neo-Platonism and Christianity, approached the questions from the new viewpoint.
Believing to two Divine attributes (wisdom and justice), within Muslims too, made some theoretical problems, such as; how while God is just and wise creates evil? If God created all things, and evil is a thing, then God created evil. Avicenna, like Augustine among the Muslim philosopher, tried to answer these questions. Here, after investigating their point of view on the problem of evil, I will attempt to assess their approaches.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Good
  • Evil
  • Avicenna
  • Augustine
  • God
- آگوستین قدیس. ( 1381 )، اعترافات قدیس آگوستین، ترجمۀ سایه میثمی، تهران، دفتر نشر
و پژوهش سهروردی.
- ابن سینا. ( 1363 )، الشفاء الهیات، راجعه و قدم الدکتور ابراهیم مذکور، تحقیق الاستاذین الأب
قنواتی، سعید زاید، تهران، انتشارات ناصر خسرو.
- ابن سینا. ( 1370 )، الهیات نجات، ترجمۀ یحیی یثربی، تهران، فکر روز.
- ایلخانی، محمد. ( 1386 )، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، تهران، انتشارات امیرکبیر.
- براون، کالین. ( 1375 )، فلسفه و ایمان مسیحی ، ترجمۀ طه طاووس میکائیلیان، تهران،
انتشارات علمی فرهنگی.
- بهشتی، احمد. ( 1385 )، تجرید (شرح نمط هفتم الاشارات و تنبیهات شیخ الرئیس ابن سینا )،
قم، بوستان کتاب.
- پورسینا، زهرا. ( 1385 )، تأثیر گناه بر معرفت (با تکیه بر آراء آگوستین قدیس)، قم، پژوهشگاه
علوم و فرهنگ اسلامی.
- دورانت، ویلیام جیمز. ( 1380 )، عصر ایمان، ترجمۀ ابوالقاسم طاهری، تهران، انتشارات علمی
فرهنگی.
- رضایی، مهین. ( 1380 )، تئودیسه و عدل الهی (مقایسه ای بین آراء لایب نیتس و استاد
مطهری)، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
- کاپلستون، فردریک . ( 1387 )، تاریخ فلسفه (جلد دوم )، ترجمۀ ابراهیم دادجو، تهران،
انتشارات علمی فرهنگی.
- کونگ، هانس. ( 1386 )، متفکران بزرگ مسیحی ، گروه مترجمان، قم، مرکز مطالعات و
تحقیقات ادیان و مذاهب.
- لین، تونی. ( 1380 )، تاریخ تفکر مسیحی، ترجمۀ روبرت آسریان، تهران، انتشارات نشر و
پژوهش فرزان روز.
- مجتهدی، کریم. ( 1375 )، فلسفه در قرون وسطی، تهران، انتشارات امیرکبیر.
- مطهری، مرتضی. ( 1378 )، درسهای الهیات شفا (ج 1)، تهران، حکمت.
- ملکشاهی، حسن. ( 1363 )، ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات ابن سینا، تهران، انتشارات سروش.
- ناس، جان بایر. ( 1381 )، تاریخ جامع ادیان، مترجم: علی اصغر حکمت، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
- هیک، جان. ( 1381 )، فلسفۀ دین، ترجمۀ بهزاد سالکی، تهران، انتشارات الهدی.
106 نشریۀ پژوهشهای فلسفی دانشگاه تبریز، سال 5، پاییز و زمستان 90 ، شماره مسلسل 9
- یاسپرس، کارل. ( 1363 )، آگوستین، محمدحسن لطفی، تهران، انتشارات خوارزمی.
- Clarck, Mary. T: 2000, Augustine, London, Continuum.
- Martinez Cuesta A., "RECOLLECTS", in new catholic Encyclopedia, vol 1.
- Rufus Fears. J., "AUGUSTINE", in the Encyclopedia of Religion Mircea Eliadea,
Vol. 1.
CAPTCHA Image